» .اسلایدر » بررسی فراز و فرودهای حزب مردم پاکستان/ از قدرت در زمان «بی‌نظیر بوتو» تا فعالیت محدود در یک ایالت

تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۵/۲۲ - ۱۰:۰۰

 کد خبر: 10742

در نشست بررسی تجربه تحزب در ایران و جهان مطرح شد؛

بررسی فراز و فرودهای حزب مردم پاکستان/ از قدرت در زمان «بی‌نظیر بوتو» تا فعالیت محدود در یک ایالت

گروه سیاست ـ در چهارمین نشست از سلسله نشست‌های بررسی تجربه تحزب در ایران و جهان که به حزب مردم پاکستان اختصاص داشت، در خصوص فعالیت‌های بی‌نظیر بوتو، فراز و فرود وی در عرصه سیاست، ترور وی، کاهش قدرت این حزب و فعالیت تنها در یک ایالت پاکستان مباحثی مطرح شد.

بررسی فراز و فرودهای حزب مردم پاکستان/ از قدرت در زمان «بی‌نظیر بوتو» تا فعالیت محدود در یک ایالت

به گزارش آتی نیوز، چهارمین جلسه از سلسله نشست‌های بررسی تجربه تحزب در ایران و جهان، با موضوع حزب مردم پاکستان، یک‌شنبه ۲۰ مردادماه در دفتر حزب اراده ملت ایران، شعبه مشهد برگزار شد.

عالیه طاهری، پژوهشگر، با بیان چگونگی شکل­گیری حزب مردم پاکستان، از توجه این حزب به حقوق بانوان گفت و بیان کرد: اهمیت پژوهش در مورد این حزب، آن بود که «بی‌نظیر بوتو»، فرزند ذوالفقار علی بوتو مؤسس حزب، اولین نخست وزیر زن در کشوری اسلامی بوده است. ppp مخفف‌شده­ عبارت Pakistan people party موسوم به حزب مردم پاکستان یکی از ریشه‌دارترین احزاب پاکستان است. البته در حال حاضر قدرت پیشین خود را از دست داده است و فقط در ایالت سند، فعالیت می‌کند. این حزب ابتدا توسط ذوالفقارعلی بوتو و پس از او توسط دخترش، بی‌نظیر بوتو رهبری شده و در حال حاضر توسط فرزندان بی‌نظیر بوتو به‌صورت خانوادگی رهبری می‌شود. در سال ۱۹۶۶ در زمان رئیس جمهوری ایوب خان در پاکستانی که به‌تازگی از هند جدا شده بود، به علت افزایش فشار اقتصادی به مردم، اعتراضات مردمی شکل گرفت که زمینه‌ساز ایجاد این حزب شد. گرایش ذوالفقارعلی بوتو بیشتر به سمت سوسیالیسم سوق داشت. وی در همان سال‌ها، با حنیف رامای که رهبری گروهی در لاهور را جهت تلفیق تفکر سوسیالیسم و ناسیونالیسم با دین داشت، ایده‌هایی را مبادله کرد که در نهایت به ایجاد تفکر سوسیالیسم اسلامی انجامید. وی حزب مردم پاکستان را در ۳۰ نوامبر ۱۹۶۷ در لاهور تأسیس کرد. اهداف حزب، معرفی دیپلماسی پارلمانی، اصلاحات اقتصادی سوسیالیستی و پایان دادن به نظام سرمایه­داری اعلام شد. این حزب ابتدا مورد استقبال قرار نگرفت اما در اعتراض دانشجویان چپ مارکسیستی حزب به اوضاع نابسامان کشور، تعدادی دانشجو زخمی و یک دانشجو نیز کشته و سطح اعتراضات بالا گرفت که باعث شد ایوب خان در سال ۱۹۶۹ مجبور به استعفا شود. در پی استعفای ایوب خان، بوتو برای اولین بار در تاریخ پاکستان انتخابات ریاست جمهوری را با رأی‌گیری از بزرگسالان برگزار کرد. لیست حزب بوتو دارای ۱۹۷ سند مشترک بود که با شعار ایجاد تغییرات اساسی در کشور ارائه شد.

وی در خصوص شعارهای این حزب پاکستان، بیان کرد: اسلام دین ماست، نظام جمهوری و دموکراسی سیاست ماست، سوسیالیسم روش اقتصادی ماست و سرچشمه قدرت از دیدگاه ما، مردم هستند، چهار شعار اصلی این حزب بودند. در نهایت حزب ppp در انتخابات پیروز شد. این حزب اولین نخست وزیر زن در جهان اسلام و اولین سخنگوی دولت زن را به جهان ارائه کرد. بوتو به دلیل اینکه بتواند خود را به چین و روسیه نزدیک کند، ایدئولوژی سوسیالیسم را برای اداره کشور انتخاب کرد. در کتاب ۳۲۳ روز گذشته با بوتو، مکالمه‌ای موجود هست که وی با تأکید بر نزدیک شدن به چین می­گوید «تکیه بر آمریکا که یک ملت خودخواه است، اشتباه خواهد بود». در واقع وی با شعار خوراک، پوشاک و مسکن توانست آرای مردم را به سمت خود جلب کند. حزب وی در سال ۱۹۷۳ قانون اساسی را بر اساس اصول اقتصاد سوسیالیستی نوشت. هم‌چنین این حزب، به ملی کردن منابع عمومی پرداخت. چندی پس از این، رویکرد حزب به سمت همراهی با احزاب مذهبی جامعه تغییر یافت. تغییر قانون اساسی و مرتد خواندن احمدی‌ها، تغییر روز جمعه به‌عنوان روز تعطیل و ممنوعیت فروش الکل به مسلمانان از این دست تغییرات بود. وی که ابتدا، مخالف تصویب قانون ضد احمدی‌ها بود، با اعتراضات مردمی مجبور به پذیرش آن شد. حزب اتحاد ملی پاکستان، جنبش­های اعتراضی خشونت‌آمیز را علیه رژیم بوتو راه‌اندازی کرد و با رد کردن انتخابات سال ۱۹۷۷ خواستار انتخابات مجدد و اجرای قوانین شرع شد. با بالا گرفتن اعتراضات در نهایت بوتو با مطالبات مطرح‌شده توسط این گروه موافقت کرد. ممنوعیت الکل، تعطیلی کافه‌های شبانه، متوقف کردن ساخت کازینو، از اقداماتی بود که وی انجام داد ولی شورش‌ها همچنان ادامه پیدا کرد. در نهایت ضیا، رئیس ارتش وقت ذوالفقارعلی بوتو، که گرایش‌هایی به سمت آمریکا داشت، کودتا کرده و در سال ۱۹۷۹ بوتو را اعدام کرد و خانواده او را در حبس خانگی نگه داشت.

طاهری با بیان اینکه اتفاقات این سال‌ها باعث شد پاکستان دوباره به سمت آمریکا متمایل شود، ابراز کرد: در همین حین، حزب ملی پاکستان دوباره به سمت چپ میل کرد. در پی کودتا، اعتراضات شدید مردمی علیه ضیا صورت گرفت که در نهایت وی را مجبور به پذیرش برگزاری انتخابات ریاست جمهوری کرد. شهنواز و مرتضی بوتو، فرزندان ذوالفقاربوتو در خارج از کشور برخلاف روش پدر که با مبارزه مسلح مخالف بود، در جهت حمایت از حزب، گروه چریکی موسوم به ذوالفقار را تشکیل دادند که باعث اختلافاتی در داخل خانواده و حزب شد. پس از مرگ ضیا در حادثه هواپیما در سال ۱۹۸۸ با بالا گرفتن اعتراضات، حزب اراده ملت به رهبری بی نظیر بوتو، فرزند ذوالفقاربوتو، به عرصه سیاست بازگشت و در اواخر سال توانست بیشترین کرسی‌ها را در انتخابات به دست آورد. این اولین باری بود که یک زن نخست‌وزیری یک کشور مسلمان را بر عهده می­گرفت اما یک سال بعد در پی اتهامات وارد شده، دولت او برکنار شد و او به عرصه مبارزات و تظاهرات برگشت. روند برکنار شدن دولت‌ها در پاکستان هم چنان ادامه پیدا کرد تا اینکه حزب او توانست دوباره در انتخابات پیروز شود. در این دوره حزب او با ایجاد خصوصی‌سازی در کشور از فعالیت‌های سوسیالیستی خود فاصله گرفت. بعدها با وارد شدن اتهامات اقتصادی به حزب، چهره حزب میان مردم خراب گشت. نخست‌وزیری بی‌نظیر بوتو در حالی بود که یکی از برادران او در خارج از کشور کشته شده بود. کشته شدن مرتضی، برادر دوم بی‌نظیر بوتو توسط پلیس، شورش‌هایی را در پی داشت که بهانه‌ای برای رئیس جمهور وقت شد تا دولت بی‌نظیر بوتو را زیر سؤال برد و آن را عزل کند. پس از آن نواز شریف و بی‌نظیر بوتو در لندن با هم ائتلاف کردند. اما رژیم نواز شریف هم با کودتای نظامی سرنگون و نواز شریف به تبعید فرستاده شد. در سال ۲۰۰۲ میان نواز شریف و بی‌نظیر که هر دو در تبعید بودند، توافقنامه‌ای در جهت همراهی دو حزب بسته شد. با بازگشت بی‌نظیر در سال ۲۰۰۷ و استقبال مردم که در پی بالا گرفتن بحث بی­­کفایتی رئیس جمهوری وقت صورت گرفته بود، حزب به‌عنوان یک حزب چپ لیبرال معرفی شد. در تجمعات انتخابات سال ۲۰۰۷ بود که بی‌نظیر بوتو توسط بمب انتحاری کشته شد و این عاملی برای مطرح شدن دوباره حزب در میان مردم شد. در انتخابات سال ۲۰۰۸ دوباره حزب با کسب رأی از مردم، دولت تشکیل داد که رهبری حزب را آصف‌علی زرداری، همسر بی‌نظیر بوتو بر عهده گرفت. مشکلات کشور هر روز بیشتر از پیش می­شد. در پی پیدا شدن اختلاف میان آصف‌علی زرداری و پسرش بلاول بوتو زرداری و همراه شدن این مسئله با اتهامات مالی به آصف‌علی، حزب در انتخابات بعدی پیروز نشد. بلاول بوتو زرداری پسر بی‌نظیر بوتو، خواستار تغییرات شدید در حزب شد که این امر با عقب‌نشینی پدرش از موازین خود، میسر شد. پس از آن رهبران جوان از فرزندان بی‌نظیر بوتو) رهبری حزب را بر عهده گرفتند و هم‌اینک اختیارات این حزب به ایالات سند خلاصه شده است.

وی بیان کرد: از کارهای مهمی که این حزب انجام داده است، می­توان به تهیه اولین قانون اساسی، ملی کردن صنایع بزرگ پاکستان، ایجاد اصلاحات ارزی، تأسیس فولاد پاکستان و مجتمع مکانیکی سنگین، توجه به توان انرژی هسته­­ای، راه­اندازی ایستگاه پلیس زنان، به رسمیت شناختن حقوق زنان در سال ۱۹۹۳، قبول اعلامیه حقوق بشر وین، مجوز دادن به قاضیان زن برای قضاوت، افزایش اختیارات بلوچستان با ارائه­ بسته آغاز حقوق بلوچستان، تصویب برنامه کاهش فقر فدرال و معرفی اولین سخنگوی زن دولت اشاره کرد. از انتقاداتی که به این حزب وارد می­شود، می­توان به توطئه قتل یکی از رقبای سیاسی توسط ذوالفقاربوتو که هیچ‌گاه اثبات نشد، فساد مالی، پایین آمدن مراقبت‌های بهداشتی در ایالات سند در ۱۰ سال اخیر که منجر به مرگ نوزادها شد و آشفتگی سیاسی در بلوچستان اشاره کرد.

در انتهای جلسه با مطرح شدن پرسش­هایی میان حضار، بیان شد که بهتر است نوع عملکرد احزاب در پاکستان در بستر زمان خویش و با توجه به قومیت و قبیله­گرایی در فرهنگ پاکستان، مورد مطالعه گیرد. هم­چنین علت جدایی پاکستان از هند که در پی آن درگیری‌هایی میان مردم و مهاجرت‌هایی با پایه دینی صورت گرفت، از نکاتی بود که حضار معتقد بودند، توانسته است بر ایدئولوژی پاکستان برای ادامه مسیر تأثیر بگذارد.

قابل ذکر است که پس از استقلال هند از استعمار انگلیس، هند، مسلمانان پاکستان امروزی را که قسمتی از ایالت بنگال هند بودند، به رسمیت نشناخت. در پی کشتار­های قومی در هند و بالا گرفتن اختلافات که با سکوت ماهاتما گاندی، رهبر استقلال هند همراه بود، میلیون‌ها انسان مجبور به مهاجرت در خلال چند پارگی هند شدند.

پاکستان قسمتی از بنگال هند است که با اکثریت مسلمان در به رسمیت شناخته نشدن مذهبش توسط رهبران هند، اعلام استقلال کرد.

انتهای پیام/


برچسب ها :
ارسال دیدگاه

بایگانی اخبار