» .مشروح خبر » مشروح خبر | نویسندگی به جسارت نیاز دارد/ سووشون؛ چشم‌اندازی از نقش زنان در تحولات اجتماعی

تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۱ - ۱۵:۱۷

 کد خبر: 9467

در نشست ادبی «تصویر زن در اثر سووشون» مطرح شد:

مشروح خبر | نویسندگی به جسارت نیاز دارد/ سووشون؛ چشم‌اندازی از نقش زنان در تحولات اجتماعی

گروه فرهنگ و هنر ـ در نشست ادبی تصویر زن در اثر سووشون، این اثر رمانی زنانه عنوان شد که بیانگر چشم‌اندازی از نقش زنان در تحولات اجتماعی است؛ همچنین مطرح شد زنان در گذشته در سایه مردان کار انجام می‌دادند و جسارت لازم را برای نویسندگی نداشتند.

مشروح خبر | نویسندگی به جسارت نیاز دارد/ سووشون؛ چشم‌اندازی از نقش زنان در تحولات اجتماعی

به گزارش آتی نیوز، نشست تصویر زن در رمان معاصر ایران، ۲۰ خردادماه با حضور دکتر مرضیه داوودپور، پزشک و داستان‌نویس و فاطمه‌ کنعانی، کارشناس ارشد فلسفه و مجری این نشست در فرهنگسرای انتظار مشهد برگزار‌ شد.

شغل و حرفه اصلی داوودپور، طبابت است و تا سال ۸۳ به فکر نویسندگی نبوده. وی در انجمن ادبی شرکت کرده و یک‌بار به‌طور اتفاقی مطلب کوتاه خود را خوانده ‌است و پس از آن، از جانب افراد حاضر در جلسه تشویق شد؛ وی در این خصوص بیان کرد: ایده اولین اثرش که در قالب متنی کوتاه تحت عنوان «صنف فراموش‌شده» بود را از دست‌فروشان نزدیک مطب خود در پایین‌شهر دریافت کرده است.

از آثار این پزشک داستان‌نویس می‌توان به برخاسته از دل، آواز خار، خانه دوست اینجاست (خاطرات وی در مدینه که شامل رفتار ایرانیان در خرید و … است) و مجموعه داستان‌های رؤیای گمشده اشاره کرد. خانه دوست اینجاست و رؤیای گمشده، توسط اداره ارشاد تهران خریداری و به کتابخانه‌های رسمی کشور هدیه شده است.

دکتر مرضیه داوودپور، نویسنده کتاب زنان سرزمین آفتاب بیان کرد: اگرچه شاعری و نویسندگی بیشتر ذوق و قریحه است اما تربیت، زمینه خانوادگی و تحصیلات نیز در پرورش این استعداد تأثیرگذار است. عده‌ای معتقدند که سیمین دانشور بهترین آثارش را بعد از فوت همسرش منتشر کرد و برخی همچون ابراهیم گلستان معتقدند که اگر جلال آل احمد، همسر سیمین دانشور، زودتر فوت کرده ‌بود شاید موقعیت عرضه می‌شد تا دانشور آثارش را زودتر عرضه کند.. تا قبل از اینکه دانشور وارد داستان‌نویسی شود، زن، چه به‌عنوان سوژه و چه نویسنده، نقش اساسی در داستان‌ها نداشت. البته فردی مثل ایران تیمور تاچ، دختر وزیر دربار شاهنشاهی هم بود که اولین داستان فارسی را در سال ۱۳۰۹ منتشر کرد. اما این داستان‌ها تأثیر زیادی نداشت و همچنان قلم دست مردان بود. زنان در این دوره در سایه مردان کار انجام می‌دادند و هنوز جسارت لازم را نداشتند. جسارت یکی از مواردی است که نویسندگی به آن احتیاج دارد و مردان در این زمینه جسورتر بودند.

وی در ادامه با بیان اینکه زنان در آن زمان در حاشیه بودند و جامعه مردسالاری داشتیم، گفت: زن در آثار شاعران کهن نیز نقش چندان پررنگی نداشته‌ است. سیمین دانشور، اولین زنی بود که هم داستان خود را منتشر کرد و هم تصویر زن در کتابش را پررنگ کرد و سوژه‌هایش را به زنان اختصاص داد. سووشون، نقطه‌ عطفی چه در زمینه خود نویسنده و چه زن به‌عنوان سوژه بود.‌

فاطمه کنعانی، مجری این نشست بیان کرد: سووشون در سال ۱۳۴۸ منتشر شده اما اتفاقات داستان در سال ۱۳۲۰ و بعد از جنگ‌ جهانی ‌دوم است. این داستان در زمانی که شیراز توسط قشون انگلیس اشغال شده‌ بود، نوشته ‌شده است. سبک داستان، روایی و تمثیلی و به روش دانای کل است.

در ادامه کلیپی پخش شد که ضمن ارائه توضیحاتی درباره خود رمان، می‌گوید: «رمان سووشون سیمین دانشور اثری است که بسیاری از درام‌نویسان ایران دوست دارند آن را به نمایشنامه یا فیلمنامه تبدیل کنند و تعداد زیادی از کارگردانان کشورمان در آرزوی اقتباس آن هستند. در تمام این سال‌های پس از نوشتن کتاب، سیمین دانشور فقط یک‌بار راضی شد که داستانش را به دست کارگردان تئاتری دهد که مثل خودش زن بود و از جوانی او را می‌شناخت. این مترجم و مدرس تئاتر زن، منیژه محمدی بود که در کارنامه کاری‌اش به اجرا درآوردن ۲۰ نمایش و چاپ نمایشنامه را دارد. با گذشت سال‌ها از خرید امتیاز رمان سووشون از سوی محمد متوسلانی، فیلم‌نامه‌نویس هنوز تهیه‌کننده‌ای برای ساخت این شاهکار ادبی یافت نشده‌ است. محمد متوسلانی با وجود خرید این امتیاز از سیمین دانشور، ناتوانی تهیه‌کنندگان در تأمین بودجه این شاهکار ادبی را اعتراف کرد».

کنعانی ادامه داد: نویسنده در کتاب سووشون در پی انتقال این مضمون است که نسل یا نسل‌های آینده موفق به ادامه راه ظلم‌ستیزان و روشنفکران خواهند شد. اشاره نویسنده به تفکرات و احساسات ضد استعماری و غرب‌‌ستیزانه که می‌توان اثر آن را در دهه‌های بعد در شکل‌گیری انقلاب اسلامی ۵۷ مشاهده نمود. دانشور با توجه به شخصیت زنانه خود در آفرینش شخصیت‌های زن موفق بوده ‌است. این رمان، چشم‌اندازی از آینده زنان و نقش آنان در تحولات اجتماعی را ترسیم می‌کند.

در ادامه این نشست کنعانی، کارشناس ‌ارشد فلسفه و مجری این نشست خطاب به داوودپور بیان کرد: اگر بخواهیم به‌طور کلی زن را در سووشون بررسی کنیم، زنی است که در طی داستان دچار تحول می‌شود و در تقابلی پارادوکسیکال گرفتار است که آیا خانواده‌اش را حفظ کند یا به پاسداشت ارزش‌ها و حفظ کیان و وطن بپردازد؟. این موضوع دغدغه زنان ما در خارج از این داستان نیز هست. در این روند پارادوکسیکال، ۸۰ درصد داستان مورد اول را درباره زری، شخصیت زن داستان نشان می‌دهد. آیا به نظر شما این روند، تصویر خاکستری از زری به عمل آورده یا نه؟

داوودنژاد در پاسخ به وی بیان کرد: خیر، تصویر خاکستری نمی‌سازد و این جزء غرایز زنانه است تا صیانت فرزندانی را که به قول خودش با سزارین به دنیا آورده، بر عهده ‌بگیرد.

داوودنژاد، خطاب به کنعانی درباره سیطره فکر شخصیت مرد (یوسف) در داستان سووشون علی‌رغم وجود شخصیت اول زن گفت: باید به زمان رمان توجه کنید. زن در آن موقع مثل الان نبوده که بیشتر صندلی‌های دانشگاه‌ها را از آن خود کند و هنوز درجه مردسالارانه جامعه بالا بوده و هنوز استقلال‌ مالی نداشته ‌است. دانشور، یک نویسنده رئالیست است و برگردان از داستان واقعی است که همان زمان را به تصویر می‌کشد و این موضوع طبیعی است که سیطره مرد در داستان دیده‌ شود، چرا که داستان در همان زمانی است که چنین شرایطی حاکم بوده ‌است.

وی در ادامه با بیان اینکه سووشون یک رمان زنانه است، گفت: این رمان فقط از جهت اینکه احساسات یک زن را به‌خوبی به تصویر می‌کشد، یک رمان زنانه است اما مخاطب آن زن و مرد هستند و زنانه یا مردانه ‌بودن آن مطرح نیست.

کنعانی در ادامه با اشاره به کتاب «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» اثر زویا پیرزاد که پی‌رنگ داستان متعلق به زن و اتفاقات روزمره آن است، خطاب به داوودنژاد بیان کرد: این اثر و همچنین سووشون با وجود علی‌رغم تلاش برای ارج نهادن به مقام زن، همچنان زن را در پیشبرد اهداف و تحولات سیاسی به تصویر می‌کشد. آیا این رمانی است که زن را به معنای واقعی کلمه به دنیای ‌ادبیات وارد می‌کند؟ آیا ما به‌منظور ارج نهادن زن او را به‌عنوان جایگاه والای سیاسی مطرح می‌کنیم یا زن می‌تواند در مقام مادر بودن خودش در پیشبرد اهداف سیاسی و اجتماعی جامعه اثر‌گذار باشد؟

داوودنژاد در پاسخ به این نظر بیان کرد: ما هرچقدر هم که علم فمینیستی را بلند کنیم، باز هم باید ساختار و غریزه خود را حفظ کنیم. علی‌رغم تمام برابری‌های سیاسی و اجتماعی که باید برای زن و مرد وجود داشته ‌باشد، هر دو باید ساختار فیزیولوژیکی خود را حفظ کنند.

کنعانی در ادامه با اشاره به مستندی درباره زندگی سیمین دانشور گفت: در این مستند شخصی، به خانم دانشور انتقادی کردند و آن هم این بود که دانشور با وجود ۱۴ سال زندگی ‌مشترک با جلال آل احمد هیچ اثری از همسرش در آثارش نیست و از جایگاه ادبی شوهرش در آثارش استفاده نکرده ‌است و این نشان‌دهنده مستقل بودن ورود دانشور به عرصه ادبیات است. این نقد، دانشور را بسیار خوشحال کرده و گویا با این مسئله موافق بوده‌ است.

داوودنژاد در پاسخ به این سؤال که وضعیت کلی زنان در ادبیات چگونه است، بیان کرد: روند رو‌به‌رشدی داریم و زنان داستان‌نویس ما روزبه‌روز فعالیت خود را بیشتر می‌کنند.

انتهای پیام/ ۱۰۰۲


برچسب ها :
ارسال دیدگاه