×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

پیشنهاد سردبیر

true
    امروز  پنج شنبه - ۸ اسفند - ۱۳۹۸  
false
true
گرایشات سیاسی را به دور از تعصب بپذیریم/ چمران، بازرگان و شریعتی را الگو قرار دهیم

به گزارش آتی نیوز، دومین نشست در سایه‌سار سروها با موضوع نکوداشت و تجلیل از پیشگامان روشنفکری، مهندس مهدی بازرگان، دانشمند سیاستمدار بزرگ ایران، دوم بهمن‌ماه با حضور ناصر آملی، رئیس شورای هماهنگی اصلاح‌طلبان خراسان رضوی، علی شفیعی از اعضای شورای مرکزی کانون دانشگاهیان خراسان رضوی، محمدصادق جوادی، دبیر کل کانون دانشگاهیان خراسان رضوی، مریم طیرانی، قائم‌مقام دبیر کل کانون دانشگاهیان در محل این کانون در مشهد برگزار شد.

مریم طیرانی، قائم‌مقام دبیر کل کانون دانشگاهیان خراسان رضوی ضمن عرض تسلیت شهادت سردار سلیمانی و شهدای سقوط هواپیما بیان کرد: در سایه‌سار سروها با هدف پاسداشت از کسانی که در مسیر حقیقت گام برداشته‌اند تشکیل‌شده است چه آن‌ها که در جمع ما هستند و چه آن‌هایی که نیستند، جلسه اول پیرامون نکوداشت احمد قابل بود و این نشست هم که مصادف با سالگرد فوت مهندس مهدی بازرگان است، حول محور عقاید و اصول ایشان برگزار می‌شود.

ناصر آملی، رئیس شورای هماهنگی اصلاح‌طلبان خراسان رضوی، ضمن اشاره به آثار مهندس بازرگان و مروری بر آراء وی، گفت: در مراسمی که مربوط به بزرگداشت آیت‌الله طالقانی بود گفتم بهترین اثر باقی‌مانده از او نوع و سبک زندگی‌اش است، با وجود اینکه روحانی بود، به طرز خوبی با غیرمذهبی‌ها برخورد می‌کرد و به آن‌ها نزدیک بود به‌گونه‌ای که در زندان به ایشان می‌گفتند مهندس طالقانی و به مهندس بازرگان می‌گفتند آیت‌الله بازرگان و در عین ‌حالی که تفکر سوسیالیسمی داشت با لیبرالیسم‌ها و غیره ارتباط برقرار می‌کرد و از منظر همین تفکرات بود که دین را به نحو احسن می‌فهمید. مهندس بازرگان به‌شدت فردی مذهبی بود و به خاطر همه‌جانبه نگری‌هایش با تمام گویش‌ها ارتباط برقرار می‌کرد و این امر مبنای پذیرش دموکراسی است که منجر به بزرگ شدن این‌گونه مردان شده است. اندیشه و افکار مرحوم بازرگان شامل سه دوره حیات فکری بود و پس از هر دوره، گامی به دوره دیگر گذاشت و نقد به گذشته به معنی نفی آن نبود. دوره اول بر پایه حیات اخلاقی بود که تلاش می‌کرد دین را از تهاجم علم محفوظ نگه دارد و به این نتیجه رسید آنچه دین می‌گوید علم می‌گوید و آنچه علم‌می‌گوید در دین وجود دارد.

 وی افزود: بازرگان در کتاب «پاکیزگی در اسلام» تلاش می‌کند بگوید بین دعا و کاتالیزورهای شیمی و هورمون‌های بیولوژیک مشابهت‌هایی وجود دارد. دوره بعد، دوره‌ای است که مارکسیسم در جهان مطرح است و بازرگان با رقابت با اندیشه ماتریالیسم سعی می‌کرد اثبات کند آنچه ما از ایدئولوژی‌ها در علوم طلب می‌کنیم، می‌توانیم از دین بخواهیم. او زمانی در مشهد و منطقه طرق سخنرانی داشت و در آنجا گفت: «دین نه‌تنها اکسیر نجات‌بخش آدمیان در آخرت است بلکه راهکاری برای حضور در عرصه سیاسی ـ اجتماعی هم می‌تواند باشد و ما می‌توانیم از دین تلقی ایده ئولوژیک داشته باشیم». تلاش بازرگان برای مبارزه با اندیشه‌های مارکسیسمی وقتی به انقلاب می‌رسیم، بیشتر شده بود. متشرعین و روحانیون سنتی بر این باور بودند که دین و قرآن با علم نمی‏خواند، چراکه علم غربی چیزی جز کفر نیست و از این‌سو هم متجددین و عموم تحصیل‌کرده‌ها و فرنگ‌رفته‌ها در این باور محکم بودند که متن قرآن و دین علمی نیست، چراکه دین خرافه است و دین‌داری تحجر. اما بازرگان به جد اعتقاد داشت و ۶۰ سال از عمر خویش را بر این گذاشت تا نشان دهد که دین و علم معطوف به یک‌راه‌اند و راه انبیا، دین و راه بشر و علم به‌سوی یک هدف و مقصود یگانه منتهی می‏شود و در این راه هر دو مکمل یکدیگرند.

آملی خاطرنشان کرد: آخرین مرحله فکری بازرگان، بعد از مقابله با دین‌فروشان به قدرت، این بود که آنچه از دین می‌طلبیم نمی‌توانیم از قدرت بخواهیم و آخرین تجلی تحولات فکری وی در جزوه‌ای خلاصه ‌شده و به این نتیجه رسید که دین برای معنا بخشیدن به زندگی و امید به حیات پررنج آدمیان آمده، با فکر می‌شود هر اندیشه علمی داشته باشیم و هر چهارچوب علمی را بپذیریم و چگونه و با چه‌ منابع اخلاقی زندگی کنیم که در هر شرایطی آن‌ها را زیر پا نگذاریم؛ متأسفانه اجل فرصت نداد که این فصل از تفکرات و اندیشه‌هایش را بیشتر باز کند.

حجت الاسلام علی شفیعی از اعضای شورای مرکزی کانون دانشگاهیان خراسان رضوی، پیرامون دین‌شناسی مهندس بازرگان بیان کرد: برای تحلیل یا فهم الهیات یک فرد چند سرفصل را می‌توان معرفی کرد، مانند ماهیت دینی، روش‌شناسی یا روش‌های مواجهه با دین، منشأشناسی دینی، منبع شناسی دین که در اسلام قرآن و عقل، از منابع دین هستند و برخی تنها قرآن را منبع می‌دانند، بعدی رویکرد دین است که مرحوم بازرگان اغلب با این رویکرد به سراغ دین می‌رفت. در منظومه‌ معرفتی مهندس بازرگان تنها ارجاع، به قرآن است و خروجی تفسیر قرآن وی کاملاً متفاوت و بر اساس نزول آیات است.

وی در ادامه به سرفصل‌های دیگر مانند قلمرو دین و ساختارشناسی اشاره کرد و گفت: سرفصل آخر، اصول اخلاقی یا بنیادهای دین است و دیدگاه هر کس از خدا، انسان و طبیعت و رابطه بین این سه، نشان‌دهنده اصول بنیادین او است و اگر بخواهیم متوجه شویم دین‌شناسی بازرگان چیست، باید ببینیم برداشت او از بنیادهای دین چیست؟ انسانی که فقیهان توصیف می‌کنند با توصیف فیلسوفان متفاوت است همچنین حقیقت و نگاه به طبیعت و‌ جهان در فیلسوفان و فقیهان و عالمان نیز مختلف است و ارتباط بین خدا، انسان و طبیعت هم در آنان متشابه نیست.

شفیعی ضمن بیان این موضوع که ما در جهان معاصر به‌عنوان مشکل و چالش اصلی مسلمان یک نکته را داریم و آن ارتباط بین تمدن و ایمان یا استدلال گرایی است، ابراز کرد: الهیات بازرگان پاسخ به این چالش است، ره‌آوردهای عقلانی بشر و ره‌آوردهای تکنولوژی بشر، آموزه‌های دینی مسلمانان و جهان زیست ما را را با چالش مواجه کرده و همه ما با آن موافقیم اما برخی در برخورد با این موضوع تلاش می‌کنند این ره‌آورد را نبینند و خود را هزار و اندی سال به گذشته برمی‌گردانند و این هزار و اندی سال را نمی‌خواهند به رسمیت بشناسند و اگر کسی می‌خواهد واقعیت موجود در اطراف و جهان خود را ببیند و به رسمیت بشناسد، نمی‌تواند آن‌ها را نادیده بگیرد و از کنار آن بگذرد؛ لذا کمتر نواندیشی را می‌بینید که آغاز حرکتش با انتهای آن ثبات داشته باشد چراکه در ابتدا که با این چالش مواجه می‌شوند، نمی‌توانند پاسخ انتها را به آن بدهند.

محمدصادق جوادی حصار، دبیر کل کانون دانشگاهیان خراسان رضوی در رابطه با آزادی در اندیشه مهندس بازرگان اظهار کرد: ستون فقرات رفتارهای سیاسی و اجتماعی بازرگان را می‌توان ترویج آزادی بیان و افکار اعلام کنیم، عنصری که در جوامع زمان ایشان کم بود، عنصر آزادی بود و مکتبی که دغدغه خود و جوامع بشری را داشت، نمی‌توانست بدون آزادی به مقاصدش برسد. بازرگان در کتابش می‌گوید، آزادی بشریت محصول جنگ‌های تاریخی و تلاش برای بقا بوده است و وقتی منشور جهانی حقوق بشر به وجود آمد، انسان دارای ارزش و مقام شد. از قوانین قیدشده در منشور حقوق بشر، این است که همه در برابر قانون برابرند و مهندس بازرگان بیشتر موارد قیدشده در منشور را به دین اسلام ارجاع می‌دهد.

وی ادامه داد: شهید چمران از لحاظ علمی بسیار به مهندس بازرگان شبیه است و تفکر هر دوی‌شان این بود که اگر ما آزادی نداشته باشیم، نمی‌توانیم به دستاوردهای بعدی برسیم. مهندس بازرگان بعد از آمدن به ایران در یک سخنرانی گفتند؛ وقتی در خارج بودم می‌ترسیدم دینم را از دست بدهم اما چند چیز دیدم، آن‌ هم آزادی، نظم و انضباط و دموکراسی بود که ما باید بگردیم و این موارد را در دین پیدا کنیم.

جوادی حصار بابیان اینکه بازرگان به نظر بنده یک مؤمن واقعی به امر جامعه سازی بود، افزود: بیشتر فعالیت‌های او در رابطه با ساخت جامعه بود و بازرگان و چمران تمام دریافت‌هایی که در حوزه‌های دینی، اجتماعی و سیاسی داشتند را صرف توسعه مدنیت و آزادی در داخل و خارج از مرزها کرد. امیدوارم همه ما راه بازرگان و شریعتی و چمران را با آگاهی و به‌ دور از تعصب ادامه دهیم و یاد بگیریم آزادی بیان را نهادینه کنیم و گرایش‌های مختلف سیاسی، فرهنگی، اجتماعی را بپذیریم.

انتهای پیام/

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد