×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

پیشنهاد سردبیر

true
    امروز  جمعه - ۴ بهمن - ۱۳۹۸  
false
true
مشروح خبر | رد نگاه شکاکانه کتاب علوم اجتماعی متوسطه در عنوان «رژیم اشغالگر» برای اسرائیل

به گزارش آتی نیوز، نشست جریان شناسی سیاسی ایران معاصر سه‌شنبه ۲۶ آذرماه در دبیرستان دخترانه مصلی نژاد برگزار شد.

مجید پورشافعی، نویسنده کتاب دیار من بسکاباد اظهار کرد: مطالب کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره متوسطه دوم، نگاهی شکاکانه و بدبین به همه مسائل دارد و وقایعی مانند رنسانس را توطئه تلقی می‌کند، در حالی که این‌گونه نیست و بنده اساساً این نگاه را قبول ندارم. مکتب بودا در هند در قرن ۶ پیش از میلاد و زرتشت در ایران از نخستین جریان‌های فکری در تاریخ بوده‌اند. اساس تفکر زرتشت تأکید بر جهان مینوی است. عالم مینوی که در اندیشه‌های زرتشت مطرح شده است، بعدها توسط شیخ اشراق با عنوان حکمت خسروانی گسترش یافته است. در باب چگونگی راه یافتن این اندیشه‌ها به یونان باستان، باید گفت که فیثاغورث، ریاضی‌دان یونانی حدود ۲۳ سال در حال سفر به سرزمین‌های گوناگون از جمله ایران و مصر بوده است و در همین سفرها در سال ۵۰۰ پیش از میلاد از تخت جمشید در حال ساخت بازدید کرده و سال‌ها در ایران شاگردی کرده و با آموخته‌های فراوان به زادگاه خود، ساموس، بازمی‌گردد. حکمت مینوی از طریق فیثاغورث به یونان منتقل می‌شود و در دستان قدرتمند افلاطون تحت عنوان مثل افلاطونی، گسترش پیدا می‌کند. ریشه و آبشخور اندیشه به غرب آسیا، بودا و زرتشت بازمی‌گردد. جویبارهای فکری اندیشه بشری، سرچشمه یکسانی دارند و مرزبندی‌هایی مانند تفکر شرقی و غربی معنا ندارد

پورشافعی اضافه کرد: اینکه تصور کنیم که تعدادی افراد خوب و بد وجود در جهان وجود دارند، همیشه در میان آن‌ها نزاع وجود دارد و قصد دارند بشر را از راه درست به راه‌های نادرست روانه کنند، اشتباه است. مسیحیت در سال ۳۱۳ میلادی با فرمان کنستانتین رسمیت پیدا می‌کند. هزار سال مسیحیت بر اروپا حکمرانی می‌کند و کلیسا به‌واسطه آن در همه جنبه‌های زندگی مردم نقش پررنگی دارد. دوره‌ رنسانس که پس از این دوره‌ هزارساله اتفاق افتاد، برای جدایی انسان دین‌دار اروپایی از خداوند نبود. نباید گمان کرد که بزرگان رنسانس مانند میکل‌آنژ، لئوناردو داوینچی، لوکر که در سال ۱۵۲۱ اعلامیه معروف خود را صادر کرد، ویلیام اوکام، یان هوس متفکر بزرگ چک که در آتش سوخته شد به خدا پشت کرده بودند. در آثار این افراد مجسمه‌های داوود (ع) و موسی (ع) وجود دارد و این افراد تنها قرائت متفاوتی از دین داشتند که به آن پروتستان گفته می‌شود. بزرگان دوره رنسانس باور داشتند که به‌وسیله آبادانی این جهان است که می‌توان به آبادانی جهان آخرت رسید.

وی در پایان گفت: قرن ۱۷ عصر روشنگری نامیده می‌شود و ما در این دوره با عقل‌گرائی محض مواجه هستیم. این جریان در نهایت به اعلامیه حقوق بشر و انقلاب کبیر فرانسه منجر می‌شود. بشری که از قرائت کلیسا از مسیحیت دل‌زده شده بود و در رنسانس غرق در عقل شد، خونریزی‌ها و جنگ‌های فاجعه باری مانند جنگ‌های ناپلئون و جنگ‌های ۱۸۰۰ و ۱۸۲۱ که میان قدرت‌های اروپایی رخ داد را رقم زد. پس از این دوره، بشر خسته از عقل‌گرائی به رومانتیسیسم روی آورد. در کتاب علوم اجتماعی از این وقایع با نام توطئه یاد شده، در حالی که طبیعت بشر این است که به اندیشه‌ای دلبسته شود و پس از مدتی از آن دل بکند. اگر ما چنین نگاهی به وقایع داشته باشیم، آرامش بیشتری پیدا می‌کنیم. مؤمنان و کافران هر دو در زندگی خود مست هستند و هر یک به روش خود از زندگی بهره می‌برند.

محسن مدیرشانه‌چی: دانش و بینشی که باید با مطالعه این کتاب در دانش‌آموزان حاصل شود، حاصل نمی‌شود. کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه یک نوع بینش سلبی، یک‌سویه و به‌شدت دشمن انگارانه را به دانش‌آموزان القا می‌کند.

دکتر محسن مدیرشانه چی، استاد دانشگاه بیان کرد: مباحث مطرح‌شده در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه چندان ارتباطی با جامعه‌شناسی ندارد و به نظر می‌رسد که به مباحث شبه تاریخی و فلسفی نزدیک‌تر باشد. دانش و بینشی که باید با مطالعه این کتاب در دانش‌آموزان حاصل شود، حاصل نمی‌شود. کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه یک نوع بینش سلبی، یک‌سویه و به‌شدت دشمن انگارانه را به دانش‌آموزان القا می‌کند و از علمی نیز اطلاعاتی را ارائه می‌کند که از نظر تاریخی غلط است. معلمان مدارس مجبورند آن چه که در کتاب‌های درسی قرار دارد را عیناً برای دانش‌آموزان تدریس کنند و برخلاف دانشگاه نمی‌توانند خارج از آن چارچوب به دانش‌آموز تدریس کنند. دلیل ناتوانی معلمان، شیوه ارزیابی کلاسیک مدارس ماست و حتی اگر مطالب درستی به دانش‌آموزان منتقل شود، از نظر ارزیابی و امتحان مورد پذیرش نیست. مباحثی که بررسی آن‌ها به عهده بنده بود، بیداری اسلامی نام داشت. این مبحث ارتباطی به جامعه‌شناسی پیدا نمی‌کند و از مباحث شبه تاریخی است. امروزه خوشبختانه یا متأسفانه بیداری اسلامی در رسانه‌های ما و در منطقه مطرح نیست. بیداری اسلامی در ۸ سال اخیر مطرح شده و مبحث جدیدی است. در کشورهای عربی مانند سوریه، مصر و تونس از این رویداد با نام بهار عربی یاد کرده‌اند و در ایران با نام بیداری اسلامی شناخته می‌شود. این حرکت‌ها در کتاب در ادامه انقلاب اسلامی ایران مطرح شده است. پرسشی در اینجا مطرح است و آن این است که اگر این ادعا درست است، چرا در سال‌های نخست پس از انقلاب چنین وقایعی رخ نداده است. در پاسخ به این پرسش، در کتاب گفته شده است که همان‌طور که امواج انقلاب فرانسه ۳ دهه بعد از آن انقلاب شکل گرفت و موجب اتفاق‌هایی شد، انقلاب اسلامی نیز در سه دهه پس از شکل‌گیری خود، موجب بیداری اسلامی شده است.

استاد بازنشسته علوم سیاسی دانشگاه آزاد تصریح کرد: در سال‌های نزدیک به انقلاب اسلامی زمانی که تفکرات مارکسیستی در منطقه شکست خورده بودند، نوعی گرایش به تفکرات اسلامی آغاز شد و یکی از کشورهایی که تحت تأثیر این نگاه قرار داشت، ایران بود که در آن انقلاب به وقوع پیوست. چنین تجربه‌ای دوباره در جهان اسلام و منطقه تکرار نشد که شاید به این دلیل بود که از نظر دیگر مسلمانان منطقه، این حرکت به نتیجه چندان مطلوبی نرسیده است. این حرکت‌ها در کشورهای عربی به دلیل ساختارهای خودکامه، مستبد و مادام‌العمر و فقر و تنگدستی اقتصادی شدید رخ داد. مشکلی که نظام‌های مستبد به وجود می‌آورند، این است که پس از اینکه از بین می‌روند جنگ قدرت در میان کسانی که آن نظام را برانداخته‌اند، درمی‌گیرد. از میان کشورهایی که در آن‌ها این وقایع رخ داده است، تنها تونس توانست به‌نظام شبه دیپلماتیک دست پیدا کند و تا حدودی مشکلات پیش از انقلاب خود را رفع‌ورجوع کند و در مابقی کشورها، این حرکت به سرانجام خوبی نرسید و شاید اگر نام بیداری اسلامی بر آن قرار دهیم، به‌نوعی به اسلام توهین کرده‌ایم. حرکت‌هایی که می‌توان از آن‌ها با نام بیداری اسلامی و احیاگری اسلامی یاد کرد، در صد سال پیش رخ داده است. این حرکت‌ها پس از مطالبی که ذکر شد، در کتاب مطرح شده است که از نظر تاریخی دچار ناهماهنگی است.

در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه ادعا شده است که انقلاب اسلامی سرآغاز جهان توحیدی است. این ادعا بسیار عجیب است و به این معناست که ما حدود ۱۳۰۰ سال توحید نداشته‌ایم. اینکه کتاب بر مبنای تفکر ایدئولوژیک حاکم نوشته شده است، اشکالی ندارد، اما نباید به‌صورت تحکم گونه با دانش‌آموزان رفتار کند. وقتی مطالب این‌طور مطرح می‌شوند یک نوع نارضایتی و بی‌اعتمادی از ایدئولوژی به وجود می‌آید.

وی تاکید کرد: در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه ادعا شده است که انقلاب اسلامی سرآغاز جهان توحیدی است. این ادعا بسیار عجیب است و به این معناست که ما حدود ۱۳۰۰ سال توحید نداشته‌ایم. اینکه کتاب بر مبنای تفکر ایدئولوژیک حاکم نوشته شده است، اشکالی ندارد، اما نباید به‌صورت تحکم گونه با دانش‌آموزان رفتار کند. وقتی مطالب این‌طور مطرح می‌شوند یک نوع نارضایتی و بی‌اعتمادی از ایدئولوژی به وجود می‌آید. در بخشی از کتاب ذکر شده است که دانش‌آموز باید برای تحقق این آرمان بلند انقلاب اسلامی بکوشد، در حالی که هیچ آرمانی در آن جا ذکر نشده است. اینکه در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه سعی شده است با تحکم این مطالب را آموزش دهد، برخلاف اصول بینش و دانش است. در بخشی از این کتاب مطرح شده است که نباید آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی را تحت اهداف دنیوی انقلاب فرانسه مطرح کرد. چنین ادعایی اساساً از سوی هیچ فردی مطرح نشده و تنها انقلاب ایران را با سایر انقلاب‌ها مانند انقلاب اکتبر روسیه و انقلاب کبیر فرانسه مقایسه کرده‌اند.

شانه چی در ادامه بیان کرد: در این کتاب، بیداری اسلامی به‌درستی توضیح داده نشده و با این وجود آن را راه حلی برای رفع بحران‌های جهانی مطرح کرده است. اصلاحات امیرکبیر و حکم میرزای شیرازی از جمله اقدامات بیدارگرانه اسلامی عنوان شده است، در حالی که اصلاً ارتباطی با بیداری اسلامی ندارد. در بخش نقد و ارزیابی عملکرد بیدارگران اسلامی، سخن عبدو را که برخی آن را به سید جمال‌الدین اسدآبادی نسبت داده‌اند با مضمون «در شرق مسلمان دیدم ولی اسلام ندیدم و در غرب اسلام دیدم و مسلمان ندیدم» را مورد انتقاد قرار داده است. در این بخش از کتاب، مطرح شده است که این بیدارگران متوجه حقایقی شدند و حقایقی را نیز درک نکردند و به‌گونه‌ای به رد این افراد پرداخته است و صاحبان ایدئولوژی انقلاب اسلامی را از آنان برتر دانسته است. در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم دبیرستان منورالفکران و روشنفکران را در ردیف هم قرار داده است، در حالی که منورالفکر و روشن‌فکر یکی هستند و در واقع روشنفکر ترجمه فارسی منورالفکر است. در این کتاب ادعا شده است که بسیاری از روشنفکران غرب‌گرا در لژهای فراماسونری بوده‌اند، در حالی که با توجه به منابع تاریخی این‌گونه نبوده است. فراماسونری در ابتدا یک حرکت روشنفکرانه و در جهت مبارزه با استبداد بوده است. این حرکت مانند بسیاری از حرکت‌های دیگر بعدها توسط طبقه حاکم و قدرتمندان به انحراف کشیده شد و در انقلاب کبیر فرانسه و در اوایل شکل‌گیری خود در ایران، یک جنبش روشنفکرانه در جهت مبارزه با استبداد و روشنگری بود. در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه حرکت‌های ملی را ناسیونالیسم نامیده است. این نام‌گذاری اشتباه است. آنچه که به‌عنوان ناسیونالیسم شناخته می‌شد، ریشه در غرب دارد. در شرق ملت و دولت از زمان باستان وجود داشته است، در حالی که در غرب تا قرن چهاردهم میلادی چنین چیزی وجود نداشته و این حرکت‌ها برای به وجود آوردن ملت و دولت بوده است. زمانی که در کشورهای شرقی جنبش‌های ملی به وقوع پیوست، برای مبارزه با استبداد و استعمار بود و ارتباطی با ناسیونالیسم به معنای غربی نداشت. در کتاب در زیر عکس‌هایی از آتاتورک، تیمورتاش و رضاخان گفته شده است که روشنفکران، حکومت سکولار تشکیل دادند. روشنفکران در این دوره تنها شرایط را برای تحقق برخی اهداف خود، از جمله تشکیل مدارس، دانشگاه‌ها و فرهنگستان مناسب دیدند و اقدامات خود را عملی کردند. در ایران، رضاخان حکومت تشکیل داد که او نیز از نظر نویسندگان کتاب، یک فرد بی‌سواد است و روشنفکر محسوب نمی‌شود. در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره متوسطه مطرح شده است که حکومت منورالفکران غرب‌زده به استبداد انجامید و کشورهای منطقه همچنان پیرامونی و استبدادزده ماندند، در حالی که این‌طور نبوده و بسیاری از این کشورها استقلال یافته‌اند. در کتاب، اصطلاح روشنفکران چپ مطرح شده است که بسیار کلی است. روشنفکری انواعی دارد و طیف‌های گوناگونی را مانند روشنفکر مذهبی و روشنفکر ناسیونالیسم شامل می‌شود. روشنفکر چپ نیز شامل ناسیونالیسم، سوسیالیسم و مارکسیسم می‌شود که در این کتاب بسیار کلی و بدون اشاره به این طیف‌ها و تفاوت آن‌ها با یکدیگر مطرح شده است و هر چیزی به‌جز اندیشه اسلامی در قالب مکتب‌های چپ مطرح شده است. در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره دوم متوسطه مطرح شده است که اگرچه در برخی از کشورهای غیر اسلامی و اسلامی که اندیشه‌های چپ در انقلاب و جنبش‌های استقلال‌طلبانه آن‌ها نقش زیادی داشته است، انقلاب آنان با شکست مواجه شده و دوباره استعمارزده شده‌اند.

این استاد سابق دانشگاه در ادامه تشریح کرد: آیا واقعاً کشورهایی مانند کوبا و کشورهای جنبش عدم تعهد که بسیاری از رهبران آن‌ها مسلمان نیز نبوده‌اند و تنها به‌واسطه حرکت‌ها و انقلاب‌های ضد استعماری عضو این جنبش هستند، هنوز استعمار زده‌اند؟ مسلماً خیر. اینکه در کتاب مطرح شده است که جنبش‌های این کشورها شکست خورده‌اند و تنها ما پیروز شده‌ایم و از وابستگی رهایی یافته‌ایم، برخلاف آن مسائلی است که در جامعه وجود دارد. تاریخ‌هایی در کتاب ذکر شده است که برای به یاد آوردن آن‌ها دانش‌آموزان باید محفوظات بسیار غلطی را به ذهن خود بسپارند. در کتاب علوم اجتماعی سال دوم دوره متوسطه انقلاب‌های قرن بیستم را تحت تأثیر انقلاب‌های غرب ذکر کرده است، در حالی که به‌عنوان نمونه انقلاب چین تحت تأثیر انقلاب کمونیستی روسیه بوده است و اساساً ربطی به انقلاب‌های غرب نداشته است.

در کتاب مسئله اسرائیل را مسئله اول جهان اسلام دانسته است، در حالی که مسئله اول جهان اسلام، فلسطین است و همین که اسم اسرائیل را به‌جای فلسطین اشغالی به‌کاربرده نکته خوبی است. ما لجبازی‌هایی با برخی عناوین داریم. درست است که سرزمین فلسطین غصب شده است و ما آن را به رسمیت نمی‌شناسیم ولی به کار بردن عناوینی مانند رژیم اشغالگر اشتباه است زیرا اسرائیل یک رژیم نیست

وی در پایان گفت: برخی از منابع کتاب بسیار ضعیف هستند و برخی دیگر منابع خوبی محسوب می‌شوند، ولی نویسندگان نکاتی را از این منابع استخراج کرده‌اند که اصلاً در اهداف نویسنده آن منبع نبوده است. در کتاب مسئله اسرائیل را مسئله اول جهان اسلام دانسته است، در حالی که مسئله اول جهان اسلام، فلسطین است و همین که اسم اسرائیل را به‌جای فلسطین اشغالی به‌کاربرده نکته خوبی است. ما لجبازی‌هایی با برخی عناوین داریم. درست است که سرزمین فلسطین غصب شده است و ما آن را به رسمیت نمی‌شناسیم ولی به کار بردن عناوینی مانند رژیم اشغالگر اشتباه است زیرا اسرائیل یک رژیم نیست. در پایان کتاب به سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش اشاره شده است که بنده با وجود این کتاب و کتاب‌های مشابه دیگر، چندان تحول بنیادینی ملاحظه نمی‌کنم و اطمینان دارم که در چاپ‌های بعد کتاب تجدید نظر خواهد شد.

انتهای پیام/

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false